 |
|
Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne |
|
| | |
|
Pomysł tworzenia ścieżek dydaktycznych powstał w związku z koniecznością stosowania różnorodnych form edukacji społeczeństwa, zgodnie z ideą kształcenia do ekorozwoju. Najogólniej rzecz ujmując, idea ta polega na prowadzeniu działalności gospodarczej w harmonii z przyrodą. Przygotowanie ludzi do zachowywania równowagi między naturą i cywilizacją jest procesem długotrwałym i trudnym. Idea ekorozwoju może być zaakceptowana tylko przez osoby o określonym poziomie świadomości i kultury ekologicznej. Wartości te powinna przekazywać szkoła, ale również inne instytucje i organizacje. Tradycyjny system kształcenia, polegający na przekazywaniu wiedzy teoretycznej, okazał się niewystarczający emocjonalnie i praktycznie. Pobyt w terenie daje okazję do bezpośredniego kontaktu z przyrodą, do jej obserwacji i pomiaru poszczególnych jej komponentów. Zarówno w Polsce, jak i w wielu innych krajach coraz powszechniejsza staje się pedagogika oparta na przeżywaniu przyrody. Pobyt i mądra zabawa w terenie otwiera przed młodymi ludźmi świat emocji, który motywuje ich do działania na rzecz ochrony środowiska.
Zadania te może spełniać terenowa edukacja środowiskowa prowadzona na trasach ścieżek dydaktycznych. Cele dydaktyczne realizowane za ich pomocą są wielorakie; wśród nich na uwagę zasługują następujące:
- Uregulowanie ruchu turystycznego na określonym terenie (ma to szczególne znaczenie w przypadku obszarów chronionych).
- Zwrócenie uwagi na obiekty i zjawiska szczególnie interesujące z punktu widzenia przyrodniczego, kulturowego, społecznego i gospodarczego.
- Doskonalenie takich umiejętności przewidzianych programami nauczania, których przećwiczenie nie jest możliwe w klasach lekcyjnych.
- Wyrabianie nawyków pracy samodzielnej, takich jak: obserwacja, pomiary, wnioskowanie i planowanie.
- Kształtowanie umiejętności pracy w grupie.
- Wyrabianie pozytywnego nastawienia do przyrody.
- Zapoznanie z sezonowymi zmianami przyrodniczymi, zachodzącymi na ścieżce i w jej najbliższym otoczeniu.
Tematyka ścieżki dydaktycznej może oscylować wokół jednego lub kilku problemów. Ścieżki wielotematyczne mają szczególne znaczenie dla realizacji reformowanego systemu oświaty w Polsce. Stanowią one znakomitą pomoc dydaktyczną dla przedmiotu "przyroda" oraz pozwalają na kształcenie interdyscyplinarne (ścieżki międzyprzedmiotowe).
Aby ścieżki dydaktyczne spełniały swe zadania, muszą być starannie opracowane i wyposażone w materiały szkoleniowe, pozwalające na samodzielną pracę w terenie. Do materiałów szkoleniowych należy zaliczyć przewodnik metodyczny, zawierający wyczerpujący opis trasy, zestawy indywidualnych i zespołowych zadań oraz instrukcje do ich wykonania. W prawidłowo przygotowanym przewodniku powinny znaleźć się także wskazówki dla nauczyciela, sugerujące wybór zagadnień przeznaczonych do realizacji na różnych poziomach kształcenia.
Zagospodarowanie ścieżki dydaktycznej powinno plastycznie harmonizować z otaczającą przyrodą. Techniczne wyposażenie ścieżki stanowią:
- znaki, które wytyczają trasę,
- tablice informacyjne zawierające - w odpowiednich proporcjach - tekst i elementy graficzne,
- punkty widokowe i miejsca do obserwacji wybranych obiektów dydaktycznych,
- wiaty i zadaszenia,
- miejsca biwakowania ze specjalnie wyznaczonym miejscem na ognisko.
Ścieżki dydaktyczne tworzone w Polsce przez różne instytucje odpowiadają na ogół wspomnianym kryteriom. Inicjatywy te są wspierane przez szkoły, jak również przez lokalne społeczności. W rezultacie służą poprawie środowiska przyrodniczego, którego stan u progu XXI wieku jest bardzo niepokojący.
|
|
|
| |
|
| |
|
k6500
2002 EPOKA. All Rights Reserved.